Het CO2-codicil

co2-codicil

Tot nog niet zo lang geleden bestond er in Nederland een donorcodicil. Nouja, eigenlijk bestonden er meerdere donorcodilen. Dat was een soort bewijs van een afspraak dat jij lichamelijk materiaal zoals je organen of je vingers af zou staan aan mensen die het nodig hadden wanneer jij overleed, al dan niet plotseling. Nouja zoiets. Ik weet het niet precies. Dat woord werd dan ook sinds 1800 steeds minder gebruikt. Maar je moest in ieder geval zo’n codicil zelf fixen. Formulieren invullen, nadenken, regelen. Kortom: moeite doen.

Heel veel mensen waren geen donor. Ze wilden het waarschijnlijk wel, misschien wel heel graag, maar omdat het zo’n gedoe was en wij mensen nogal gemakzuchtig zijn, was de eindstand van zo’n goedbedoeld systeem dat er talloze mensen de grond in gingen zonder hun organen en tenen af te staan, terwijl ze dat graag hadden willen doen (ze waren er immers toch niet meer) terwijl ook veel mensen met levensbedreigende en ongemakkelijke lichamelijke situaties op lange wachtlijsten stonden voor donororganen of -tenen. Niet top.

Maar gelukkig is er toen iets veranderd. Ik weet niet precies wie het heeft bedacht (waarschijnlijk meerdere mensen tegelijk) maar de opt-in (je best doen om donor te worden) werd een opt-out (je best doen om geen donor meer te zijn omdat je het automatisch bent). Een mooie, efficiënte én effectieve manier om een tekort aan donoren op te lossen: je bent het automatisch en als je dat niet wilt, moet je even je best doen om je van de lijst te verwijderen. De meeste mensen waren daar tevreden mee. Behalve Jan Roos. Die was al orgaandonor omdat hij zelf wilde beslissen, maar omdat hij zelf beslissen waarschijnlijk belangrijker vond dan onbaatzuchtig anderen helpen, werd hij nu géén donor meer. Dat was de enige beslissing die hij zelf kon nemen. Moet hij weten.

Nu zul je misschien denken dat ik zo’n vrij autonome gedachtengang én beslissing kan waarderen. En dat kan ik ook. Maar niet in dit geval. Het is namelijk soms fijn dat we met z’n allen afspraken maken hoe shit werkt. Gewoon collectief. Zodat je misschien wel een soort geborgen gevoel krijgt. Op z’n minst wat minder zorgen hebt. Dat maakt het leven gemakkelijk en soms zelf goed. In het geval van die orgaandonoren bijvoorbeeld. De moeite om orgaandonor te worden was nét (of soms wel heel veel) teveel om het daadwerkelijk te worden. Het is een beetje te vergelijken met plastic tasjes bij een aankoop in een winkel. We weten misschien allemaal wel dat het niet zo goed voor het milieu is om maar plastic tasjes te sparen maar als ze gratis zijn, dan is het toch wel handig om je nieuwe afwasborstel en 3+1 gratis geurkaarsen in te vervoeren. Pas toen plastic tasjes verplicht gekocht moesten worden voor een paar cent, nam het gebruik drastisch af. Ook mooi, efficiënt en effectief.

Een laatste voorbeeld voordat ik tot de kern van de zaak kom, zijn die onzinnige reclamefolders in je brievenbus. Om die rotzooi niet te krijgen, moest je eerder een Nee/Nee-sticker kopen, maar dat was nogal wat moeite. Dan bleef je maar je hele leven folders direct naar de oudpapiercontainer brengen in plaats van iets meer energie steken in het regelen van zo’n sticker. De gemeente Amsterdam besloot het toen ook om te draaien: je krijgt automatisch geen gedrukte reclame, tenzij je een sticker voor op je brievenbus koopt, waarop staat dat je wel zin hebt om aanbiedingen te gaan zitten lezen op papier. Ook prima. Reclamedrukkers waren niet zo blij. Maar die moeten natuurlijk gewoon hun bek houden.

En dan nu het bruggetje.

Ik geloof namelijk dat er nog een situatie bestaat die we gemakkelijk kunnen verbeteren door het precies andersom te benaderen. Die situatie is namelijk CO2-compensatie van vliegtickets.

Inmiddels hoeven we elkaar niet meer te overtuigen van het feit dat vliegen zorgt voor nogal wat CO2-uitstoot. We zijn nog wel vaak wat scheef aan het redeneren en doen net alsof luchtvaart de grootste uitstoter is en dat is het niet (maximaal 10% van het totaal) maar het valt niet te ontkennen dat het een aanzienlijke bijdrage levert aan het totaal. In ieder geval meer dan stille windjes en vreugdevuren.

Het is onmogelijk om als reiziger per vlucht uit te rekenen hoeveel jij als individu bijdraagt aan de CO2-uitstoot van het toestel. Die uitstoot is namelijk bijvoorbeeld afhankelijk van je gewicht, het gewicht van je bagage, de plek die je inneemt aan boord, het vliegtuig en de route. En dan kun je je ook nog afvragen hoeveel jij als reiziger zou moeten compenseren en hoeveel de airline moet compenseren. En ja, sommige airlines laten je na, voor of tijdens het boeken van een vlucht uitrekenen met hoeveel euro je je CO2-uitstoot kunt compenseren en ook organisaties die CO2 voor je kunnen compenseren door bomen te planten, hebben rekenmachines op hun website, maar je zult het nooit precies weten. Dat hoeft ook niet.

Want bij die precieze berekening ligt het probleem namelijk niet. Een benadering van uitstoot is in ieder geval beter dan helemaal niet weten wat je uitstoot. En die benadering is prima te doen. Kies een gemiddelde uitstoot per kilometer (of mijl) en zet wat multipliers in voor boekingsklassen en tadaa, klaar ben je.

Het grootste probleem is de moeite die het kost om te compenseren. Ik kan me heel goed voorstellen dat heel veel mensen heel graag hun uitstoot willen compenseren (en niet alleen voor hun vliegreizen). Maar nu is het net als donor worden, een plastic tas weigeren en een sticker voor je brievenbus kopen, precies net teveel moeite. Waardoor het dus massaal niet gebeurt. En ja, soms is het zo simpel als een vakje aanvinken of een berekening doen op treesforall.nl, toch liegen de cijfers er niet om. Ik heb ze niet paraat, maar ik durf dit vrij stellig te stellen.

Dus laten we het omdraaien. Laten we (en dan bedoel ik niet ieder individu afzonderlijk maar de Nederlandse overheid of de EU of de ICAO) besluiten dat iedere passagier naar rato een bijdrage levert voor de CO2-uitstoot. First classpassagiers met drie zware koffers betalen dus meer omdat ze meer ruimte en gewicht aan boord innemen dan economy classpassagiers. Maar die regels of wetten moeten gelden voor iedere airline.

Het uitstoottarief (heb deze term bedacht om voor de kosten om een kilo CO2 te compenseren) wordt ieder jaar vastgesteld door iemand die er verstand van heeft (kan me voorstellen dat het steeds goedkoper wordt, maar dat kan ook een naïeve veronderstelling zijn) en berekend als belasting op vliegtickets voor het volgende jaar.

Waar dat geld naar toe gaat, moet nog even iemand beslissen. Maar het zou in een subsidiepotje kunnen gaan voor duurzame projecten of initiatieven. Of misschien gaat het rechtstreeks naar de aanplant van nieuw bos (want nieuw bos kan CO2 opnemen).

Ik heb hier toch zeker een halve middag over nagedacht en ik vind het een goed plan. Dus er is tenminste één iemand voor. Ik weet nog niet wie dit verder moet gaan zitten uitwerken maar het leek me wel leuk om even een zaadje te planten (ha!). Stuur het vooral naar je favoriete GroenLinkser of anderkleurig politiek mens.

De huidige situatie gaat namelijk niet werken. Je kunt niet van een groep enorm gemakzuchtige individuen (die zich al snurkend met 900 kilometer per uur rond de wereld laat vliegen) verwachten dat ze stuk voor stuk moeite gaan doen om hun CO2-uitstoot te compenseren. Maar natúúrlijk hebben ze er wel geld voor (over). Ze vliegen namelijk al snurkend de wereld over. Dus als ze er veel voor betalen, hebben ze het geld wel en als ze er weinig voor betalen zeker.

En wat mij betreft mag je er nog steeds van afzien hoor, Jan. Je kunt best besluiten dat je die CO2-compensatie helemaal niet wilt betalen. Maar dan moet je dat wel met allemaal lastige geprinte formulieren aanvragen bij een overheid en dan heel lang wachten tot je het terug op je rekening hebt omdat het honderdduizend keer moet worden goedgekeurd door een extreem bureaucratische organisatie met allemaal brakke structuren.

Dan gaat natuurlijk helemaal niemand dat doen.

Weet je hoeveel moeite dat kost?

Thuisblijven is duurder

Bijna gratis de wereld rondvliegen?

Ik reisde drie jaar lang de wereld rond en betaalde daar zo weinig mogelijk voor. En toen schreef ik dit boek. Dus nu kan jij het ook.

Check het boek hier (en probeer de kortingscode BLOG voor €10 korting)


Autonomie

Kijk maar even

Op dit moment schrijf ik het boek Autonomie over autonomie (ha) en dat komt in 2019 uit. Wil je meelezen terwijl ik het schrijf en op de hoogte blijven van het schrijfproces en daarna ook een boek krijgen over autonomie? Dat kan.

Pre-order het boek hier