Hoe werkt CO2-compensatie?

Close-up van longen

Vroeger heb ik ergens op school of door het Jeugdjournaal of allebei geleerd dat bossen de longen van de aarde zijn. Die zetten namelijk koolstofdioxide (CO2) om in zuurstof (O2) en bouwstenen voor de boom (of plant). En dat is goed, want dan wordt het broeikaseffect niet versterkt, vanwege het feit dat er niet meer (maar juist minder) CO2 in de lucht zit. Dus bossen zijn awesome. En tot ongeveer vorig jaar heb ik dit steeds gedacht. Maar dat is niet helemaal waar. Kijk maar:

6H2O + 6CO2 → C6H12O6 + 6O2

Van zes watermoleculen en zes koolstofdioxidemoleculen maakt een plant met behulp van (zon)licht zes glucosemoleculen en zes zuurstofmoleculen.

Dat is wel waar.

Het klopt wel dat bossen (planten in het algemeen) koolstofdioxide (CO2) omzetten in onder andere zuurstof (niet uitsluitend dus, ze hebben ook nog wel andere dingen te doen) maar het is niet zo dat zo’n bos ons voor altijd gratis zuurstof geeft in ruil voor CO2. Op een gegeven moment is dat wel een keertje klaar. Dan is een bos een bos en gaat er niet meer CO2 in. Ja de ene plant neemt meer CO2 op dan de andere maar die andere sterft weer en maakt weer CO2 beschikbaar.

Ik dacht bovendien dat planten in een pot in m’n huis groeiden van de grond waar ze in staan (dus dat die grond op den duur opgaat), maar dat was ook vrij naïef gedacht omdat ik ook wel wist dat tomaten in kassen vaak gewoon in hydrocultuur (met alleen water en zonder potgrond) worden gekweekt. Dat klopt ook wel als je die formule hierboven bekijkt. Planten hebben vooral water (H2O), CO2 en zonlicht nodig. En dan nog wat stofjes en dingetjes maar die zitten ook in een flesje Pokon (waarvan de naam overigens is afgeleid van die elementen fosfor (P), kalium (K) en stikstof (N)).

Je zou kunnen concluderen dat ik niet helemaal snapte hoe planten, fotosynthese (dat bovengenoemde proces) en CO2-opslag werken. Maar gelukkig snap ik het nu wel. Onder andere door het boek Plastic Panda’s van Bas Haring en door het afspeuren van websites over CO2-compensatie.

Want hoe werkt het dan echt?

Misschien dat je al zuchtend en steunend en schreeuwend aan het lezen bent en me een mongool vindt (mag), maar hier is de uitleg: als planten groeien, slaan ze CO2 op in zichzelf (dus als glucose—dat is ook de reden waarom een suikervrij leven niet bestaat) en een volwassen bos groeit nooit echt in volume (planten gaan dood en er komen nieuwe bij) dus blijft de hoeveelheid CO2 ook gelijk in een volwassen bos. Pas als er bomen worden gekapt en/of verbrand of anderszins hun opgeslagen koolstof weer loslaten, gebeurt er iets met de koolstofbalans tussen opgeslagen in iets dat niet de lucht is en als CO2 in de lucht. Maar dat is dus ook direct weer heel interessant. Want dat betekent, en ik spreek nu met de woorden van Bas Haring, dat je ook best je CO2-uitstoot (van bijvoorbeeld je vliegreizen) kunt compenseren door je logeerkamer vol te proppen met IKEA-meubels. En dan bedoel ik echt volproppen. Tot het plafond. Nog verpakt in de IKEA-doos. Want: dat is ook koolstof dat niet in de lucht zit.

Ok, dat is misschien wat raar, maar ik heb dus heel lang gedacht dat bossen de hele tijd de lucht aan het ‘zuiveren’ waren voor ons. Dat is dus fout. En een beetje antropocentrisch, maar dat is weer voer voor een andere discussie.

Dus nu snap ik nog steeds niets van CO2-compensatie. Zoals je misschien weet vlieg ik aardig veel in vliegtuigen (zou jij ook kunnen doen) en zoals je misschien niet weet krijg ik zo’n beetje iedere dag de vraag hoe ik mijn CO2-uitstoot compenseer. En dat heb ik nog steeds niet gedaan omdat ik nog steeds niet weet hoe dat precies werkt.

In principe zou ik op basis van mijn overtuigingen prima aan mezelf kunnen uitleggen hoe het werkt, maar dan loop ik alsnog vast. Zie maar: als ik mijn CO2-uitstoot kan compenseren door bos aan te planten en daarmee CO2 uit de lucht op ga slaan in bomen in de vorm van glucose, koop ik dan, als ik compenseer, een boom of een zaadje? Want CO2-compensatie werkt toch alleen bij nieuw aangeplant bos? En als ik een zaadje of misschien een miniplantje koop, wanneer is die CO2 dan uit de lucht? Hoe werkt zoiets? Hoeveel tijd gaat daar overheen? En wie overtuigt mij ervan dat die boom, of het equivalent van de koolstof in die boom voor altijd blijft staan en niet later weer wordt gekapt of afgebrand? En kan ik niet mijn hele huis volzetten met kamerplanten (of IKEA-meubelen)? Of een weiland in Zeeland kopen en dat volproppen met eiken en boomhutten?

Ik wil echt heel graag klimaatneutraal leven, maar ik weet nog steeds niet hoe het werkt.

Help.

Thuisblijven is duurder

Bijna gratis de wereld rondvliegen?

Ik reisde drie jaar lang de wereld rond en betaalde daar zo weinig mogelijk voor. En toen schreef ik dit boek. Dus nu kan jij het ook.

Check het boek hier (en probeer de kortingscode BLOG voor €10 korting)


Autonomie

Kijk maar even

Op dit moment schrijf ik het boek Autonomie over autonomie (ha) en dat komt in 2019 uit. Wil je meelezen terwijl ik het schrijf en op de hoogte blijven van het schrijfproces en daarna ook een boek krijgen over autonomie? Dat kan.

Pre-order het boek hier