Het dertigersdilemma

Dertigersdilemma's

Toen mijn broer dertig werd en ik nog maar zesentwintig was, kocht ik voor hem het boek Het Dertigersdilemma van Nienke Wijnants want haha dit is echt wat voor jou. Ik had natuurlijk zelf al een quarterlifecrisis achter de rug, wat feitelijk niet veel verschilt van een dertigersdilemma, maar dat wist ik toen nog niet. Of het boek in de smaak is gevallen, weet ik eigenlijk helemaal niet. Ik had het zelf niet gelezen en het boeide me natuurlijk ook niet zoveel. Het was natuurlijk m’n broer maar.

Een paar jaar later kreeg ik hetzelfde boek cadeau van m’n psycholoog. Dit was trouwens niet m’n psycholoog maar meer een soort coach maar ik vind psycholoog stoerder klinken. Toen las ik het wél. En ik vond het toen zo goed, dat ik het andere boek van Nienke Wijnants, Wie ben ik en wat wil ik?, ook las. En je mag gerust denken ‘ha ha! Classic millenial!’ want daar gaat dit stuk tekst (en de rest die volgt) ook over. En ik kom straks ook heus wel (en zeer uitgebreid) op de inhoud.

Onlangs werd er een nieuwe versie van boek uitgebracht. Nu heet het Twintigerstwijfels & Dertigersdilemma’s. De titel is natuurlijk gewijzigd voor mierenneukers die geen dertig zijn maar wel de symptomen ervaren óf de uitgever zocht een manier om meer geld te verdienen. Volgens mij heeft Nienke het ook wel verteld in onze podcast (daarover straks meer), maar dat ben ik vergeten. Linksom of rechtsom heeft het boek nog gewoon hetzelfde onderwerp maar dan met toevoegingen over bijvoorbeeld de invloed van sociale media op partnerkeuze en het aanbod van kansen, mogelijkheden en zogenaamde onbegrensde mogelijkheden.

Het (nieuwe) boek werd me opgestuurd door de uitgever. Ik weet niet waarom maar het zal er ongetwijfeld mee te maken hebben dat ik Nienke volg op Twitter en Instagram (en vice versa) en ik al vierhonderd keer had gevraagd of we gingen podcasten wanneer het boek er was. Die podcast is trouwens al geweest, en kun je terugluisteren op Spotify, SoundCloud en iTunes maar is niet de audioversie van dit stuk tekst. De podcast is een gesprek tussen de auteur en mij. Dit stuk is mijn interpretatie van het boek met hier en daar herkenning en toepassing in mijn fantastische leven. Die laatste twee woorden zijn expres gekozen en je zult straks lezen waarom.

Twintigerstwijfels & Dertigersdilemma’s is een boek dat bestaat uit acht hoofdstukken maar de laatste is niet relevant voor deze interpretatie. Eerst worden drie zogenaamde ‘issues’ van dertigers (en twintigers, jaja) beschreven, vervolgens lees je hoe drie dilemma’s in de praktijk een gezicht krijgen en in het laatste deel staat er een oplossing voor veel dilemma’s. Maar laten we direct even enige hoop op een wonderpil wegnemen. Dat vind ik ook zo mooi aan het boek: het bevat erg weinig tips, maar door de opbouw (eerst vertellen wat er speelt en daarna hoe dat eruitziet) kun je als lezer er zelf wel achterkomen waarom deze dertigersdilemma’s er zijn. En dan zoek je het daarna lekker zelf uit. Hoofdstuk zeven (dat hoofdstuk met een hint van een oplossing) is dan slechts een aanzet voor welke richting je moet kiezen.

Omdat ik de opbouw van het boek zo goed vind, wil ik de hoofdstukken dan ook precies in dezelfde volgorde bespreken.

1. De meerkeuzemaatschappij

Volgens Nienke bestaat er zoiets als een dertigersdilemma omdat dertigers tegenwoordig in een zeer kort tijdsbestek allerlei belangrijke keuzes moeten maken over relaties, wonen, carrière en, excusez le mot, voortplanting. Tot nog niet zo lang geleden ging dat in een bepaalde, vaak door enig dogma bepaalde, volgorde. En toen waren er ook niet zoveel keuzes. Een beetje zoals nu in Staphorst dus: trouwen met je nicht en daarna een boerderij bouwen achter die van je ouders en praten in een gek accent.

Zo ging dat gewoon!

Mensen die denken dat ‘ouder zijn’ status geeft

Vroeger waren er dus weinig keuzes in een vaste volgorde, nu zijn er ontelbaar veel keuzes die allemaal tegelijk lijken te komen. En dat is zeker een luxeprobleem, maar dat maakt het niet plotseling geen probleem meer. Dat is trouwens de eerste les uit het boek: accepteer dat luxeproblemen evengoed problemen zijn (en negeer gezeik van babyboomers daarover). Een Ferrari met een lekke band is net zo goed onaangenaam.

Shit man, de band van m’n Ferrari is lek.

Millennial

Gozer negeer gewoon en rij op je velg!

Babyboomer

Die vele keuzes zorgen er dus voor dat dertigers stress ervaren. Ze willen niet kiezen omdat kiezen ook negatief is (je kiest ook om ontelbaar veel dingen níet te doen en dat geeft FOMO) of omdat ze graag alles tegelijk willen doen.

Uit allerlei belangrijke onderzoeken blijkt natuurlijk dat überhaupt kiezen voor iets vrijwel altijd gelukkiger maakt dan twijfelen en niet kiezen, maar door ‘kies gewoon’ als tip te geven, ben je evengoed die babyboomer met z’n domme dogma’s.

Onthou gewoon dat er veel keuzes zijn en dat dat lastig is. De oplossing lees je straks.

2. Een perfect leven

Instagram is één groot cheerleader effect. Als je vluchtig van alles voorbijswipet, lijkt het net alsof iedereen perfect is. Maar dat is natuurlijk een illusie: je volgt gewoon heel veel mensen die één of twee dingen vet goed kunnen en waarschijnlijk bijna al hun tijd aan die dingen besteden. Tegelijk zullen mensen jou op een verjaardag niet al hun drama en moeilijkheden vertellen, maar wel trots zijn over hoeveel woorden Vloerpruik (32 maanden) al kent en wat voor promotie Daniël heeft gemaakt bij dat saaie bedrijf op Zuidas.

Het is natuurlijk ook helemaal logisch dat er sociale vergelijking is. Dat is volgens mij ook evolutionair noodzakelijk voor waardering en erkenning. Of andersom. Weet ik niet.

Als er steeds meer mensen zijn waarmee je je kunt vergelijken, dan is dat funest voor je beeld over hoe ‘een leven’ eruit zo moeten zien. En er zijn ook steeds meer mensen om je mee te vergelijken omdat je iedereen op de wereld (steeds meer live) kunt volgen en bovendien de kansengelijkheid alleen maar toeneemt. Daardoor is er dus een apart verschijnsel: alles is mogelijk, maar het lijkt alsof alles moet.

En dan is er ook nog een gekke paradox: iedereen wil uniek zijn, maar tegelijk ook waardering en erkenning.

Het perfecte leven lijkt dus te bestaan, maar dat is er niet. Ook dit kunnen we wel tegen elkaar blijven roepen, maar dat zet geen zoden aan de dijk. Daarom is ook voor dit dilemma een oplossing, die je verderop leest.

En om nog even de vergelijking met ‘vroeger’ aan te halen: toen werd je identiteit bepaald door je kerk of afkomst of dorp. Nu moet je dat zelf bepalen (behalve in Staphorst dan).

3. De zin van het leven

Nog iets waar babyboomers millennials lekker mee om de oren kunnen slaan: zeiken dat ze verwend zijn.

Nienke beschrijft het in het boek mooi: millennials zijn meestal inderdaad verwend (voltooid deelwoord—en dat is dus de schuld van die babyboomerouders) maar niet verwend (bijvoeglijk naamwoord). Dus babyboomers hebben gelijk, alleen weten ze dat zelf niet.

Als je op je dertigste al bovenaan de piramide van Maslow staat, dan kun je je plotseling afvragen wat je de komende zestig jaar van je leven nog moet gaan doen op aarde. En op zo’n punt kun je dus gaan nadenken over de zin van het leven. Precies op zo’n punt komt dus die babyboomer om de hoek kijken met z’n verwijt van verwendheid, maar dat is dus exact de reden waaróm je nadenkt over de zin van het leven. Een Ferrari met een lekke band is net zo goed onaangenaam.

Shit man, de band van m’n Ferrari is lek.

Millennial

Gozer zeik niet zo, je hebt een Ferrari!

Babyboomer

In dit hoofdstuk worden wel al kleine hints gegeven over het oplossen van dilemma’s. Sartre en Camus worden aangehaald met allemaal belangrijke filosofische uitspraken. Uitspraken die als overeenkomst hebben dat ‘de zin van het leven’ niet bestaat maar dat een kunstmatige zin vinden dan maar de beste oplossing is. En die oplossing is dan ofwel absurd ofwel gewoon prima. Straks meer.

4. Dilemma’s op carrièregebied

Dit hoofdstuk is het eerste van het tweede deel en gaat dus over dilemma’s in de praktijk. In het eerste deel konden we lezen wat grotere oorzaken van ‘issues’ waren. Nu kijken we naar specifieke dilemma’s.

Ook op carrièregebied kun je je tegenwoordig gemakkelijk vergelijken met anderen. En als er iemand van jouw leeftijd en lengte op Instagram allemaal sicke dingen doet (en ervoor betaald krijgt), dan wil jij dat ook. Maar je wilt óók evenveel verdienen als de bestverdienende oud-klasgenoot én evenveel vakantiedagen als die vriend van je. Maar wel thuiswerken en een managementfunctie. Want het is natuurlijk superleuk om als werk andere mensen aan het werk te houden(?)

Er is steeds meer zichtbaar. Er is steeds meer mogelijk. Maar dat betekent niet dat je ook alles moet. Ook niet op carrièregebied. Dat vinden allemaal mensen die een burn-out hebben ook. Maar ja, achteraf is mooi wonen.

De oplossing voor carrièredilemma’s? In het boek staan er vier:

  1. Zoek in je werk naar autonomie (ha) en verbondenheid;
  2. Zoek naar werk met weinig hiërarchische structuren (ook autonomie);
  3. Zoek naar een goede werk/privébalans (ook autonomie);
  4. Kies voor zelfontplooiing (ook autonomie).

Nu nog leren hoe je autonomie een belangrijk deel van je leven kan maken.

5. Dilemma’s in relaties

Vroeger (en nu in Staphorst) had een relatie een praktisch nut: je werd samen een soort bedrijfje met gescheiden taken. Tegenwoordig is dat praktische nut er helemaal niet meer (hoewel bij verhuizen het wel handig is om met z’n tweeën een antieke kast door het trappenhuis te tillen) dus is iedereen op zoek naar soulmates en andere termen die impliceren dat een relatie twee mensen compleet maken. Kortom: je partner moet zogenaamd bijdragen aan de zin van het leven. Het is logisch dat veel mensen er zo over denken, maar het is ook onnodig (en zoeken naar perfectie).

Het is nogal lastig. Vooral omdat je uit iedereen kunt kiezen (letterlijk, op Tinder) en het is ook niet meer zo’n taboe om relaties te beëindigen.

Ook hier is de oplossing weer heel simpel: stel niet teveel eisen en ga die relatie aan omdat mensen in relaties elkaar opvoeden en over het algemeen gezonder en gelukkiger zijn. Maar ook dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan en ook hiervoor komt de oplossing veel dichterbij. Nog één hoofdstuk wachten.

6. Het kindervraagstuk

De pil, gelijke(re) kansen voor vrouwen en Tinder hebben samen een kindervraagstuk gecreëerd. Kinderen krijgen heet niet voor niets kinderen krijgen omdat je ze vroeger niet echt kon plannen (en men ook nog dacht dat een man met een witte baard op een wolk (in mijn hoofd heeft ‘ie ook altijd een rode trui aan) er wat mee te maken had).

Tegenwoordig kun je kinderen heel goed plannen. Logisch ook, want kinderen zijn irritant. Zeker als je gewoon lekker wilt uitslapen, op vakantie wil, spontaan wilt zijn en geld wilt overhouden. Dus het is voor veel mensen handig als ze kinderen nog even niet geboren worden. Maar van dat uitstel komt soms ook afstel omdat vrouwen na hun zoveelste natuurlijk minder vruchtbaar worden en mannen ook.

Het vraagstuk is dus: als je kinderen (vrij goed) kunt uitstellen, dan blijven er vrij weinig redenen over om ze wél te nemen. En dat lijkt raar in een wereld waar je jezelf moet verantwoorden als je kiest om geen kinderen te nemen en mensen die ze wel hebben daar geen tekst en uitleg voor hoeven te geven.

7. De oplossing voor al je dillema’s 4-evah

Zoals ik in de inleiding van dit stuk al meldde staan er in dit boek weinig concrete tips en adviezen. Dat is goed want ik vind dat je beter dingen heel goed kunt uitleggen en mensen dan zelf de oplossing moeten vinden (autonomie) en tegelijk (maar dit is eigenlijk dezelfde reden) wordt het bieden van oplossingen vaak gezien als wonderpil. En wonderpillen bestaan niet.

Maar goed, hoofdstuk 7 is wel een belangrijke afsluiter van het boek. Daarin is namelijk veel ruimte voor authenticiteit en autonomie. Nienke geeft de voorkeur aan authenticiteit boven autonomie (in de podcast hoor je ons daar nog langer over praten). Want authenticiteit is volgens haar een soort innerlijk kompas en autonomie is de kapitein die dat kompas gebruikt. Mooi.

Authenticiteit is een oplossing (of hulpmiddel) voor veel dilemma’s omdat je die dilemma’s goed aankunt als je weet wie je bent. Het is niet hetzelfde als uniek zijn. Het lijkt meer op ‘echt’ zijn.

Want als je dat weet, weet je ook beter welke keuzes je wilt maken (die dus passen bij wie je bent) maar ook: wat je niet wilt. Dat geldt voor relaties, carrière en kinderen. Maar ook voor dingen in je vrije tijd, om welke grappen je lacht, politieke kleur, boodschappen, frisdrank, sport en in welk huis je gaat wonen. Zo’n beetje alles.

Ik onderschrijf deze benadering ten zeerste. En bovendien: ik vind het nóg belangrijker dat je het besef krijgt dát je zelf mag weten wie je bent en wat je wilt. Daarom schrijf ik dus het boek Autonomie.

Authenticiteit gaat over hoe je zelf wilt zijn en/of zijn wie je bent. En om hier achter te komen heeft Nienke hier een boek over geschreven dat Wie ben ik en wat wil ik heet. Dat raad ik ook ten zeerste aan.

De oplossing voor het boek Twintigerstwijfels & Dertigersdilemma’s staat dus in een ander boek. Goede marketing wel.

Autonomieboek

Kijk maar even

Op dit moment schrijf ik het boek Autonomie en dat komt in 2019 uit. Wil je meelezen terwijl ik het schrijf en op de hoogte blijven van het schrijfproces en daarna ook een boek krijgen over autonomie? Dat kan.

Pre-order het boek hier