Wanneer?

Op 26 januari schreef Nassim Taleb met een aantal collega’s een advies om een naderende pandemie, die er toch echt leek aan te komen vanwege het coronavirus, te kunnen afwenden. Hij schreef: ‘neem verregaande maatregelen en neem ze direct. Hoe langer je wacht, hoe minder goed je later kunt ingrijpen. Hoe langer je wacht, hoe meer levens en geld het kost’.

‘Het zal wel niet zo ver komen.’

Op 26 januari was ik op Bali. Zijdelings kreeg ik het nieuws mee van het virus in China. Ik zag op Twitter hoe er binnen no-time een aantal ziekenhuizen uit de grond werden gestampt. In verschillende buurlanden waren wat gevallen bekend. Ook een paar in Thailand. En ook in Hong Kong. Op Bali waren trouwens bijna alle mondkapjes al uitverkocht. Dat was vervelend, want ik gebruik die dingen altijd als ik tussen de uitlaatgassen van A naar B scooter.

Vanuit Bali vloog ik naar Thailand. Daar volgde ik nog steeds het nieuws. Het leek allemaal best ernstig, maar tegelijkertijd wist ik ook niet zo goed wat ik moest met nieuws dat uit China kwam. En bovendien: er wonen daar meer dan een miljard mensen. Dus ja, een virus dat een aantal mensen doodt is erg, maar zelfs een lockdown van een complete miljoenenstad is in verhouding nog maar een kleine ingreep. Ik kan heus wel rekenen.

Intussen groeide het aantal gevallen in China en er werd mensen daar steeds meer restricties opgelegd. Dat kan ook wel mooi met een nogal strikte overheid, dus het leek nogal overdreven en angstaanjagend. Op Twitter blokkeerde ik iedereen van wie ik samenzweringstheorieën op mijn tijdlijn voorbij zag komen.

Weer een paar dagen later vloog ik naar Hong Kong. Officieel is dat niet helemaal China, maar het was al wel een vreemde ervaring. Op het vliegveld werd ik, evenals trouwens tijdens andere (maar kleinere) epidemieën, onderworpen aan een snelle temperatuurcheck. Ook in het hotel werd m’n temperatuur opgemeten, met zo’n voorhoofdscanner. Ik was de enige inchecker die dag. In de vorige jaren dat ik in het hotel overnachtte, was het er gewoon vol.

Ik dacht in Hong Kong vooral aan mezelf. Lekker dat het er nu zo rustig was. Veel mensen bleven thuis en toeristen bleven weg. Zo kon ik mooi naar m’n favoriete restaurants zonder op de stoep in een lange rij te wachten. Deze keer was het gewoon doorlopen en een tafel uitkiezen. Het was de omgekeerde wereld.

Het coronavirus was in China en dat was om de hoek, maar ik zag er de ernst niet echt van in. Voor de zekerheid droeg ik wel overal een mondkapje en wanneer ik daarvan een story op Instagram plaatste, kreeg ik vaker kritiek dan positieve reacties. ‘Dat helpt helemaal niet’ schreef iemand die ik niet kende dan, en ik wist het zelf ook niet zo goed. Maar ik deed het voor de zekerheid toch maar.

En in het vliegtuig onderwierp ik mijn stoel, op aanraden van mijn vriendin, aan de routine van Naomi Cambell: dat is je hele verblijf in de lucht met doekjes ontsmetten en de hele tijd desinfecterende gel gebruiken.

Op 7 februari landde ik in Amsterdam. Inmiddels waren veel vluchten uit China gestaakt, maar dat was niet om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Het waren economische overwegingen. Er wilde helemaal niemand meer naar China, en terug. (Onder andere) KLM zag er geen heil meer in, dus werden vluchten geschrapt.

In de weken na mijn reis druppelde het coronavirus langzaam Europa binnen. Eerst en voornamelijk in Italië, waarschijnlijk omdat er tussen Rome en Wuhan een directe dagelijkse vlucht is, maar het kon natuurlijk ook toeval zijn. Hoe dan ook, in Italië werd het als eerste ernstig.

In de rest van Europa trouwens ook, maar het waren nog steeds een paar cases per land. Dat leek toen niet zoveel uit te maken, maar wisten we toen maar wat we nu weten.

Op 26 februari stuurde ik, vers uit de gym en op weg naar mijn werk in een drukke forensentrein, naar mijn vriendin dat ik verwachtte dat ‘vandaag of morgen’ corona in Nederland zou zijn. Ik stelde in dat bericht ook voor om even een keer wat meer boodschappen te doen dan voor één dag, wat wij als gemiddelde millennials altijd deden. Ik vermoedde dat, mocht er een crisis zijn, mensen massaal boodschappen zouden doen. En dat het maar eens verstandig was om een voorraadje aan te leggen. Zodat ik niet iedere dag tussen de boodschappende mensen hoefde te zijn wanneer het risico op besmetting groot zou zijn.

Ik stuurde dit bericht ook naar de groepschat met negen vrienden. Twee ervan leek het ook een goed idee dit te doen. Een andere reageerde met ‘lol wtf’ en de rest reageerde niet. Maar ik ben dan ook te aanwezig in die chat om overal op te reageren – dat snap ik heus wel.

Op Twitter maakte ik er nog een grapje over. Er was immers net dat plaatje gedeeld over hoe goor Nederlandse handenwassers zijn (50% wast z’n handen) en dat leek mij een reden voor een Nederlander met slechte hygiëne om zo het virus mee naar Nederland te brengen. Dus ik tweette dat er vast een gore Henk vergeet z’n handen te wassen en zo het virus mee zou nemen uit Italië naar Nederland. Dat bleek ook zo te zijn. Het geval werd een dagje later dan ik dacht .

Ik moest opeens weer denken aan dat artikel van Taleb. Eind januari pleitte hij voor een wereldwijde variant van een lockdown. Het was ook een zeer begrijpelijk artikel. Zeker voor iemand die al jaren lang zijn vrij complexe boeken probeert te begrijpen. Ik herlees ze iedere keer en snap iedere keer maar 20% van wat ‘ie schrijft, maar het is tenminste wat.

Taleb is iemand die verstand heeft van het maken van keuzes in omstandigheden die onzeker zijn. Zijn bekendste boek hierover is The Black Swan, dat gaat de impact van het hoogstonwaarschijnlijke. M’n favoriete boek van hem, Antifragile, gaat over dingen die profijt hebben van chaos. Z’n laatste boek, Skin in the Game, gaat erover dat je risico moet lopen wanneer je een beslissing neemt. Samen met Fooled by randomness en The Bed of Procrustes vormen deze boeken wat hij incerto noemt. Boeken over (het beheersen van risico’s en) onzekerheid.

Zijn standpunt (met betrekking tot de coronapandemie) is: als er een kleine kans op een enorm groot verlies is, verzeker jezelf dan. Want verzekeren is altijd (veel) goedkoper dan een catastrofe. En hoe eerder je dat doet, hoe beter het is.

Ik voel me nu even vrij om hier nog iets aan toe te voegen: je kunt beter voor de zekerheid drastische maatregelen nemen dan voor de zekerheid geen drastische maatregelen nemen.

Zeker als de uitkomst mogelijk catastrofaal is.

Het hoeft niet als er niet zoveel kan gebeuren. Zoals eigenlijk met alles in het leven. Daarom is nuchterheid ook zo’n mooie karaktereigenschap.

‘Het komt wel goed’ is misschien te billijken als je geen annuleringsverzekering afsluit voor je volgende vakantie of wanneer je geen Apple Care protection plan kiest. Want wat is daar het risico? Een paar honderd euro. En wat is nou de kans dat er iets gebeurt? Heel klein.

Er was ook een hele kleine kans dat er een virus zich zou verspreiden over de wereld. Maar in tegenstelling tot een geannuleerde Ryanairvlucht of een gebroken iPhone is het mogelijke gevolg miljoenen doden en meerdere miljarden schade.

En dan is een verzekering, zo vroeg mogelijk een totale lockdown, wel heel slim.

Op het moment dat er niets aan de hand lijkt misschien niet, maar achteraf, zeker nu, wél.

Er was 1 case in Nederland. Daarna een paar. Iedere dag werden het er meer. Gemiddeld ongeveer 20% per dag meer.

Dat is ook niet zo moeilijk als iedereen eerst nog carnaval gaat vieren, daarna nog lekker een tijdje blijft bewegen in de openbare ruimte en nu vooral iedereen schijt heeft aan overheidsadviezen en -richtlijnen.

Dan blijft zo’n virus zich nog netjes flink verspreiden.

Vorige week brulde ik op Twitter en Instagram dat ik een lockdown wilde. Ik doe dat nog steeds. Mensen vinden me irritant. Ik moet naar Rutte en het RIVM luisteren.

Het boeit me niet. Ik ben bereid al m’n volgers en abonnees te verliezen. Dat heeft toch nauwelijks impact. En volksvertegenwoordigers zijn niet voor niets volksvertegenwoordigers.

Ik wil een lockdown.

Ik wil het vorige week. Ik wil het nu.

Ik wil geen gelijk krijgen. Ik wil een lockdown.

Als je tegen iemand met een euro spaargeld zegt dat ‘ie 20% rente per dag krijgt, zal hij dansen van geluk om zijn snel naderende fortuin. Na 77 dagen is hij miljonair.

In Nederland ‘hebben we het allemaal onder controle’. Het aantal cases stijgt sinds het eerste geval met 20% per dag, maar ‘we hebben het onder controle’. Ja, we mochten eerst geen handen meer schudden en daarna moest iedereen zelf even bedenken dat hij anderhalve meter afstand moet nemen, maar ‘we hebben het onder controle’.

Vandaag kwamen er iets meer dan 600 gevallen en 30 doden bij.

De toekomstige miljonair heeft nog 40 dagen te gaan.

En Nederland?

Wanneer stoppen we met het verspreiden?

Wanneer lockdown?